Burgerschap en digitale geletterdheid komen vaak in hetzelfde gesprek ter sprake. Beide leergebieden hebben nieuwe kerndoelen gekregen en op veel scholen ligt de uitwerking ervan bij dezelfde collega of werkgroep. Dan is de vraag logisch: kun je er één leerlijn van maken?
Ons advies is om twee herkenbare leerlijnen te behouden en ze op de raakvlakken af te stemmen. De onderwerpen komen elkaar geregeld tegen, maar de leerdoelen zijn verschillend.
Waar raken burgerschap en digitale geletterdheid elkaar?
Denk aan desinformatie. Leerlingen moeten leren hoe ze de betrouwbaarheid van een online bron beoordelen. Tegelijkertijd is het belangrijk dat ze begrijpen wat misleidende informatie kan doen met een publiek debat.
Ook bij andere onderwerpen versterken de leergebieden elkaar:
- Algoritmes en beeldvorming: waarom krijg je bepaalde berichten te zien, en hoe beïnvloedt dat je kijk op de wereld?
- Online gesprekken en polarisatie: hoe voer je een meningsverschil respectvol, ook in een groepsapp of op sociale media?
- Privacy: hoe bescherm je je gegevens, en waarom is privacy van belang in een democratische samenleving?
- Digitale inclusie: wie kan moeilijk meekomen in een digitale samenleving, en wat betekent dat voor gelijke kansen?
Juist bij zulke thema’s helpt het als collega’s hun lessen op elkaar afstemmen. Dan bouwen leerlingen voort op wat ze al hebben geleerd, zonder dat hetzelfde onderwerp twee keer op dezelfde manier terugkomt.
Waarom één leerlijn niet voldoende is
Als je beide leergebieden volledig samenvoegt, bestaat het risico dat vooral de gezamenlijke thema’s aandacht krijgen. Digitale geletterdheid wordt dan al snel een reeks lessen over online gedrag, nieuws en sociale media.
Maar leerlingen moeten ook leren omgaan met digitale systemen, informatie onderzoeken en digitale oplossingen ontwerpen of maken. Handig zijn met een telefoon is nog iets anders dan begrijpen hoe digitale technologie werkt en die doelgericht kunnen gebruiken.
Andersom is burgerschap breder dan online omgangsvormen. Het gaat ook over samenleven, de democratische rechtsstaat en de manier waarop leerlingen binnen en buiten school leren deelnemen aan de samenleving. Die onderwerpen verdienen een eigen plek, ook wanneer er geen scherm aan te pas komt.
Eén onderwerp, twee verschillende vragen
Een gezamenlijke planning betekent niet dat beide leergebieden dezelfde les geven. Neem opnieuw desinformatie:
– Binnen digitale geletterdheid
Leerlingen onderzoeken hoe online informatie wordt gemaakt en verspreid. Hoe controleer je een bron? Welke rol speelt een aanbevelingsalgoritme? En waarom ziet niet iedereen dezelfde berichten?
– Binnen burgerschap
Leerlingen bespreken de gevolgen. Wat gebeurt er met vertrouwen als misleidende berichten zich snel verspreiden? Hoe beïnvloedt dat gesprekken over maatschappelijke kwesties? En wat heb je nodig om met elkaar van mening te kunnen verschillen?
Het onderwerp is hetzelfde, maar de vragen zijn anders. Daardoor vullen de lessen elkaar aan.
Twee leerlijnen, afgestemd op elkaar
Bij GO21 krijg je met één licentie toegang tot digitale geletterdheid en burgerschap. Het zijn twee afzonderlijke leerlijnen, opgebouwd rond de bijbehorende kerndoelen. Op de raakvlakken zijn de lessen op elkaar afgestemd.
Zo kun je per leergebied zien wat leerlingen leren én waar een verbinding met de andere leerlijn zinvol is. De lessen kun je inzetten in een apart lesuur, binnen bestaande vakken of tijdens mentorlessen, afhankelijk van de inrichting van jouw school.
De nieuwe kerndoelen voor beide leergebieden treden naar verwachting op 1 augustus 2027 in werking. Scholen krijgen vervolgens tijd om ze te implementeren. Wie nu de samenhang tussen burgerschap en digitale geletterdheid uitwerkt, kan straks bewuste keuzes maken over de inhoud én de plek in het rooster.
Benieuwd hoe de twee leerlijnen op jouw school naast elkaar kunnen werken? Plan een kennismaking met GO21. Dan laten we zien waar ze elkaar raken en wat ieder leergebied afzonderlijk vraagt.
