Digitale Geletterdheid in het voortgezet onderwijs. Dit verandert er in 2026/2027
Digitale Geletterdheid krijgt een vaste plek in het Nederlandse onderwijs. Maar wanneer worden de nieuwe kerndoelen verplicht? Wat moeten leerlingen precies leren? En wat betekent dit voor scholen in het schooljaar 2026/2027? We zetten de actuele stand van zaken op een rij en laten zien hoe scholen zich nu al kunnen voorbereiden.
Leerlingen groeien op met smartphones, laptops, sociale media en AI. Maar veel gebruikmaken van digitale technologie betekent niet automatisch dat een leerling ook digitaal geletterd is.
Een zoekmachine gebruiken is iets anders dan betrouwbare informatie kunnen vinden. ChatGPT gebruiken is iets anders dan begrijpen hoe AI werkt en waar de beperkingen liggen. En dagelijks actief zijn op sociale media betekent nog niet dat een leerling bewust omgaat met privacy, algoritmes en online beïnvloeding.
Daarom krijgt Digitale Geletterdheid een structurele plek binnen het Nederlandse curriculum.
Is Digitale Geletterdheid in 2026/2027 al verplicht?
Nee. Dit is een belangrijk onderscheid.
SLO heeft in 2025 de definitieve conceptkerndoelen Digitale Geletterdheid opgeleverd. Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap werkt vervolgens aan de wettelijke vastlegging ervan.
Volgens de huidige planning treden de nieuwe kerndoelen Digitale Geletterdheid op 1 augustus 2027 in werking.
Dat betekent dat scholen in het schooljaar 2026/2027 nog niet wettelijk verplicht zijn om volgens deze nieuwe kerndoelen les te geven.
Scholen hoeven echter niet tot 2027 te wachten. De definitieve conceptkerndoelen bieden nu al een duidelijk kader om het onderwijs voor te bereiden. Na invoering krijgen scholen bovendien tot augustus 2031 de tijd om de vernieuwde kerndoelen volledig te implementeren.
Schooljaar 2026/2027 is daarom een uitstekend moment om te beginnen: inventariseren wat je als school al doet, bepalen wat nog ontbreekt en werken aan een structurele leerlijn Digitale Geletterdheid.
Wat is Digitale Geletterdheid?
Digitale Geletterdheid gaat over de kennis en vaardigheden die leerlingen nodig hebben om zich zelfstandig, kritisch, creatief en verantwoord te bewegen in een samenleving waarin digitale technologie overal aanwezig is.
Het gaat dus om veel meer dan leren werken met Word, PowerPoint of een laptop.
Leerlingen moeten bijvoorbeeld leren:
- werken met digitale systemen en software;
- online informatie zoeken, beoordelen en verwerken;
- begrijpen hoe data worden verzameld en gebruikt;
- begrijpen wat artificiële intelligentie is;
- verantwoord omgaan met AI;
- digitale producten ontwerpen en maken;
- programmeren en computationeel denken;
- veilig omgaan met accounts, persoonsgegevens en privacy;
- kritisch kijken naar sociale media en algoritmes;
- nadenken over de invloed van digitale technologie op zichzelf en de samenleving.
Digitale Geletterdheid combineert daarmee kennis, praktische vaardigheden, kritisch denken, creativiteit en digitale verantwoordelijkheid.
Wil je weten hoe GO21 dit vertaalt naar het onderwijs? Bekijk dan onze aanpak voor Digitale Geletterdheid voor scholen.
Van de vier bekende onderdelen naar drie domeinen
Wie al langer bezig is met Digitale Geletterdheid kent waarschijnlijk de vier bekende onderdelen:
ICT-basisvaardigheden, informatievaardigheden, mediawijsheid en computational thinking.
Deze begrippen zijn nog steeds relevant. Veel van deze vaardigheden zijn terug te vinden in de nieuwe kerndoelen.
SLO heeft voor de nieuwe kerndoelen echter gekozen voor een andere officiële structuur. Digitale Geletterdheid is verdeeld over drie domeinen.
1. Praktische kennis en vaardigheden
Leerlingen leren digitale technologie en digitale media begrijpen en gebruiken.
Binnen dit domein gaat het onder andere over digitale systemen, digitale media en informatie, data en artificiële intelligentie.
Lees meer over domein 1: Praktische kennis en vaardigheden.
2. Ontwerpen en maken
Leerlingen leren digitale technologie gebruiken om zelf oplossingen en digitale producten te creëren.
Daarbij gaat het zowel om het creëren met digitale technologie als om programmeren.
Bekijk domein 2: Ontwerpen en maken.
3. De gedigitaliseerde wereld
Leerlingen leren kritisch nadenken over hun eigen gebruik van technologie en over de invloed van digitalisering op mens en samenleving.
Daarbij komen onder andere veiligheid, privacy, online gedrag en de maatschappelijke invloed van digitale technologie aan bod.
Lees meer over domein 3: De gedigitaliseerde wereld
Voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs zijn deze drie domeinen uitgewerkt in kerndoel 21, 22 en 23.
Kerndoel 21: digitale technologie en digitale media inzetten
De leerling zet digitale technologie en digitale media in.
Kerndoel 21 valt binnen het domein Praktische kennis en vaardigheden en bestaat uit vier belangrijke onderdelen.
Digitale systemen
Leerlingen leren digitale systemen functioneel gebruiken en ontwikkelen inzicht in de werking ervan.
Denk bijvoorbeeld aan apparaten, software, bestanden, accounts en digitale omgevingen.
Het gaat niet alleen om weten waar een knop zit. Leerlingen moeten digitale middelen steeds zelfstandiger kunnen gebruiken en problemen kunnen herkennen en oplossen.
Digitale media en informatie
Leerlingen leren doelgericht navigeren door het digitale media- en informatielandschap.
Ze leren onder andere zoekstrategieën gebruiken en gevonden informatie beoordelen op betrouwbaarheid en bruikbaarheid.
Dat is belangrijk in een wereld waarin zoekmachines, sociale media en AI enorme hoeveelheden informatie beschikbaar maken.
Data
Leerlingen krijgen inzicht in het verzamelen, verwerken en gebruiken van data.
Ze leren bijvoorbeeld dat de kwaliteit van een conclusie afhankelijk is van de herkomst, juistheid en volledigheid van een dataset.
Daarnaast leren leerlingen dat zij tijdens het gebruik van digitale technologie bewust én onbewust gegevens achterlaten.
Artificiële intelligentie (AI)
AI heeft expliciet een plek gekregen binnen de nieuwe kerndoelen Digitale Geletterdheid.
Leerlingen verkennen AI-systemen, leren elementen daarvan herkennen en beschrijven en leren verantwoord met AI-systemen omgaan.
AI-geletterdheid betekent daarmee veel meer dan leren hoe je een goede prompt voor ChatGPT schrijft.
Kerndoel 22: digitale producten creëren
De leerling creëert digitale producten.
Kerndoel 22 valt binnen het domein Ontwerpen en maken.
Leerlingen worden daarbij niet alleen gebruiker van digitale technologie, maar ook maker.
Het kerndoel bestaat uit twee belangrijke onderdelen.
Creëren met digitale technologie
Leerlingen leren verschillende soorten digitale producten ontwerpen en maken.
Denk bijvoorbeeld aan een presentatie, infographic, video, website of andere digitale toepassing.
Daarbij leren ze niet alleen een digitaal middel bedienen. Ze moeten ook nadenken over het doel van het product, de doelgroep, het ontwerp en de manier waarop informatie wordt overgebracht.
Ook auteursrecht, licenties en bronvermelding spelen hierbij een rol.
Programmeren
Programmeren is eveneens onderdeel van de nieuwe kerndoelen.
Leerlingen leren met computationele denkstrategieën een computerprogramma maken.
Daarbij kunnen bijvoorbeeld onderwerpen aan bod komen als:
- invoer en uitvoer;
- variabelen;
- operatoren;
- herhalingen;
- controlestructuren;
- algoritmes;
- testen en verbeteren.
Het doel is niet om iedere leerling op te leiden tot programmeur.
Door te programmeren leren leerlingen vooral begrijpen hoe digitale oplossingen worden opgebouwd en hoe je een probleem stap voor stap kunt oplossen.
Kerndoel 23: participeren in de gedigitaliseerde wereld
De leerling participeert in de gedigitaliseerde wereld.
Kerndoel 23 valt binnen het domein De gedigitaliseerde wereld.
Hier staat de kritische en maatschappelijke kant van Digitale Geletterdheid centraal.
Veiligheid en privacy
Leerlingen leren veilig omgaan met digitale systemen, data en de privacy van zichzelf en anderen.
Denk bijvoorbeeld aan:
- wachtwoorden en accounts;
- phishing;
- persoonsgegevens;
- online fraude;
- veilig delen van informatie;
- privacyinstellingen;
- digitale risico’s herkennen.
Digitale veiligheid wordt daarmee een structureel onderdeel van het onderwijs.
Digitale technologie, jezelf en de ander
Digitale technologie beïnvloedt hoe jongeren communiceren, informatie ontvangen en naar zichzelf en anderen kijken.
Leerlingen leren daarom bewuste keuzes maken in hun gebruik van digitale technologie en digitale media.
Onderwerpen als sociale media, online communicatie, cyberpesten, groepsdruk, schermgebruik en digitale omgangsvormen kunnen hier een plek krijgen.
Digitale technologie, samenleving en wereld
Technologie heeft ook invloed op de samenleving als geheel.
Algoritmes bepalen mede welke informatie mensen te zien krijgen. AI verandert werk en onderwijs. Digitale platforms verzamelen enorme hoeveelheden gegevens.
Van leerlingen wordt daarom verwacht dat zij leren analyseren hoe digitale technologie, digitale media, mens en samenleving elkaar beïnvloeden.
Wat betekent Digitale Geletterdheid voor scholen in 2026/2027?
De nieuwe kerndoelen gaan naar verwachting op 1 augustus 2027 in. Dat betekent niet dat scholen tot die datum hoeven te wachten.
Een goede doorlopende leerlijn Digitale Geletterdheid bouw je immers niet in een paar weken.
Voor veel scholen is 2026/2027 daarom hét schooljaar om vier belangrijke vragen te beantwoorden.
1. Wat doen we al?
Waarschijnlijk gebeurt er binnen de school al veel aan Digitale Geletterdheid.
Bij Nederlands beoordelen leerlingen bijvoorbeeld bronnen. Bij wiskunde werken ze met data. Tijdens mentorlessen wordt misschien aandacht besteed aan sociale media en cyberpesten en bij andere vakken werken leerlingen met digitale presentaties.
Breng eerst in kaart wat er al gebeurt.
2. Wat ontbreekt er?
Leg vervolgens het bestaande onderwijs naast kerndoelen 21, 22 en 23.
Krijgen leerlingen bijvoorbeeld al structureel les over AI? Leren ze programmeren? Is er voldoende aandacht voor privacy? Weten leerlingen hoe ze de betrouwbaarheid van online informatie moeten beoordelen?
Zo worden de gaten in de huidige leerlijn zichtbaar.
3. Wie wordt verantwoordelijk?
Digitale Geletterdheid raakt vrijwel ieder schoolvak.
Dat biedt kansen, maar ook een risico: als iedereen een stukje doet, kan uiteindelijk niemand verantwoordelijk zijn voor het geheel.
Maak daarom duidelijke afspraken over wie verantwoordelijk is voor de leerlijn en waar de verschillende onderdelen worden aangeboden.
4. Hoe bouwen we een doorlopende leerlijn?
Een les over phishing in klas 1, een presentatieopdracht in klas 2 en een losse AI-les in klas 3 vormen samen nog geen doorlopende leerlijn.
Leerlingen moeten gedurende meerdere leerjaren voortbouwen op eerder opgedane kennis en vaardigheden.
Juist daar zit een van de grootste uitdagingen bij de invoering van Digitale Geletterdheid.
Hoe ziet Digitale Geletterdheid er in de klas uit?
De kerndoelen schrijven voor wat leerlingen moeten leren, maar scholen houden ruimte om te bepalen hoe ze dat doen.
Een les Digitale Geletterdheid kan bijvoorbeeld betekenen dat leerlingen:
- twee websites vergelijken en onderzoeken welke bron het betrouwbaarst is;
- onderzoeken welke persoonsgegevens een populaire app verzamelt;
- phishingberichten leren herkennen;
- een dataset analyseren en daar conclusies uit trekken;
- een digitaal product ontwerpen voor een specifieke doelgroep;
- een eenvoudig computerprogramma schrijven;
- onderzoeken hoe aanbevelingsalgoritmes op sociale media werken;
- AI gebruiken voor een opdracht en vervolgens controleren waar de AI fouten maakt;
- een AI-gegenereerde afbeelding of tekst kritisch beoordelen;
- discussiëren over de maatschappelijke gevolgen van kunstmatige intelligentie.
Juist de combinatie van doen, begrijpen en kritisch nadenken maakt Digitale Geletterdheid waardevol.
AI-geletterdheid wordt steeds belangrijker
Een opvallend onderdeel van de nieuwe kerndoelen is de expliciete aandacht voor artificiële intelligentie.
Generatieve AI is in korte tijd onderdeel geworden van de dagelijkse leefwereld van leerlingen. Met toepassingen als ChatGPT kunnen ze teksten schrijven, informatie verzamelen, afbeeldingen maken, programmeren en ideeën genereren.
Voor scholen ontstaat daardoor een nieuwe onderwijsopdracht.
Alleen regels opstellen over wanneer ChatGPT wel of niet gebruikt mag worden, is niet voldoende.
Leerlingen moeten bijvoorbeeld leren:
- hoe AI-systemen globaal werken;
- waarom generatieve AI fouten kan maken;
- waarom een overtuigend antwoord niet automatisch een correct antwoord is;
- welke informatie je wel en niet met een AI-systeem deelt;
- hoe je AI-output controleert;
- wanneer AI het leren ondersteunt;
- wanneer AI juist denkwerk overneemt;
- welke invloed AI heeft op werk en samenleving.
AI-geletterdheid staat dus niet los van Digitale Geletterdheid. Het is er inmiddels een expliciet onderdeel van.
Digitale Geletterdheid voor praktijkonderwijs, vmbo, havo en vwo
Niet iedere leerling leert op dezelfde manier.
Daarom moet onderwijs in Digitale Geletterdheid aansluiten bij het niveau, de voorkennis en de belevingswereld van de leerling.
Binnen het praktijkonderwijs en vmbo kan bijvoorbeeld meer nadruk liggen op praktische toepasbaarheid en digitale zelfredzaamheid. Bij havo en vwo kan dieper worden ingegaan op complexere vraagstukken rond data, algoritmes, programmeren en de maatschappelijke gevolgen van technologie.
De kerndoelen vormen het kader. De manier waarop je daar als school naartoe werkt, moet passen bij de leerlingen.
GO21 biedt daarom lesmateriaal voor Digitale Geletterdheid voor verschillende niveaus binnen het voortgezet onderwijs.
Digitale Geletterdheid als apart vak of integreren?
Moet Digitale Geletterdheid een apart vak worden?
Nee.
De kerndoelen schrijven voor wat leerlingen moeten leren, maar scholen houden ruimte om zelf te bepalen hoe zij het onderwijs organiseren.
Digitale Geletterdheid kan bijvoorbeeld worden aangeboden als:
- zelfstandig vak;
- onderdeel van bestaande vakken;
- vakoverstijgende leerlijn;
- combinatie van deze vormen.
Integratie binnen bestaande vakken kan heel logisch zijn.
Bij Nederlands kunnen leerlingen online bronnen beoordelen, bij wiskunde kunnen ze met data werken en bij maatschappijleer kunnen algoritmes, sociale media en de maatschappelijke gevolgen van AI aan bod komen.
Maar er zit ook een gevaar aan volledige integratie.
Wanneer Digitale Geletterdheid overal een beetje wordt behandeld, bestaat het risico dat bepaalde onderdelen nergens structureel aan bod komen.
Welke vorm een school ook kiest, zorg daarom dat duidelijk is welk kerndoel waar, wanneer en door wie wordt behandeld.
Meer dan 100 scholen werken al met GO21
Scholen hoeven de vertaalslag van kerndoelen naar lessen niet helemaal zelf te maken.
GO21 heeft inmiddels meer dan 100 scholen geholpen met Digitale Geletterdheid en burgerschap.
Die praktijkervaring gebruiken we bij het ontwikkelen en verbeteren van onze leerlijnen. We weten daardoor ook waar scholen bij de invoering tegenaan kunnen lopen.
Denk aan:
- een toch al vol lesrooster;
- verschillen tussen onderwijsniveaus;
- docenten die niet op ieder digitaal onderwerp specialist zijn;
- de organisatie van een doorlopende leerlijn;
- het actueel houden van lesmateriaal;
- het bepalen wie binnen de school verantwoordelijk is.
Met Digitale Geletterdheid voor scholen vertaalt GO21 de landelijke kerndoelen naar concrete, gestructureerde lessen waarmee leerlingen zelfstandig en digitaal kunnen werken.
Digitale Geletterdheid met GO21 en Learnbeat
Het lesmateriaal van GO21 is beschikbaar via Learnbeat.
Dankzij de Learnbeat-integratie van GO21 kunnen leerlingen volledig digitaal werken aan Digitale Geletterdheid.
De methode bevat circa 30 lessen per leerjaar met onder andere theorie, instructievideo’s, actuele fragmenten, interactieve vragen, toetsen en praktische opdrachten.
Voor docenten biedt de digitale omgeving inzicht in de voortgang en resultaten van leerlingen. Opdrachten kunnen automatisch worden nagekeken en docenten kunnen het lesmateriaal aanpassen of uitbreiden.
Zo ontstaat een leerlijn die structuur biedt, maar tegelijkertijd ruimte laat voor de eigen aanpak van de school en docent.
EasyStart: leerlingen goed laten beginnen met hun laptop
GO21 werkt samen met The Rent Company. Vanuit deze samenwerking is EasyStart by GO21 ontwikkeld.
Veel brugklassers krijgen aan het begin van hun middelbareschooltijd voor het eerst een eigen schoollaptop. Een apparaat hebben betekent echter nog niet dat een leerling weet hoe die laptop effectief en verantwoord voor school gebruikt moet worden.
Met EasyStart maken leerlingen kennis met onderwerpen en digitale vaardigheden die ze tijdens hun schooltijd nodig hebben. Denk bijvoorbeeld aan werken met e-mail en de cloud, digitale schoolomgevingen, veilig internetten, sociale media, nepnieuws en andere praktische digitale vaardigheden.
Daarmee kan Digitale Geletterdheid al direct vanaf de start van de middelbare school een praktische plek krijgen.
Ondersteuning voor scholen en docenten
De invoering van Digitale Geletterdheid vraagt niet alleen iets van leerlingen, maar ook van docenten.
Niet iedere docent voelt zich direct thuis in onderwerpen als programmeren, algoritmes, privacy of artificiële intelligentie.
GO21 ondersteunt scholen daarom niet alleen met lesmateriaal.
Afhankelijk van de situatie kan ondersteuning ook bestaan uit docententraining, persoonlijk contact en de inzet van Student-docenten.
Hierdoor kan een school Digitale Geletterdheid structureel invoeren, ook wanneer de benodigde kennis of capaciteit nog niet volledig binnen het eigen docententeam aanwezig is.
Veelgestelde vragen over Digitale Geletterdheid
Is Digitale Geletterdheid verplicht in schooljaar 2026/2027?
De nieuwe kerndoelen Digitale Geletterdheid zijn in 2026/2027 nog niet wettelijk van kracht. Volgens de huidige planning treden ze op 1 augustus 2027 in werking. Schooljaar 2026/2027 is daarom een geschikt moment om de invoering voor te bereiden en al met de definitieve conceptkerndoelen te werken.
Wat zijn de kerndoelen Digitale Geletterdheid voor het voortgezet onderwijs?
Voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs zijn drie definitieve conceptkerndoelen opgesteld:
Kerndoel 21: De leerling zet digitale technologie en digitale media in.
Kerndoel 22: De leerling creëert digitale producten.
Kerndoel 23: De leerling participeert in de gedigitaliseerde wereld.
Zijn er 3 of 9 kerndoelen Digitale Geletterdheid?
Voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs zijn er in de definitieve versie uit 2025 drie kerndoelen Digitale Geletterdheid.
Oudere informatie over negen conceptkerndoelen heeft betrekking op de eerdere versie uit 2024 en is dus niet meer actueel.
Zijn ICT-basisvaardigheden, mediawijsheid, informatievaardigheden en computational thinking verdwenen?
Nee. Deze onderwerpen zijn nog steeds herkenbaar binnen Digitale Geletterdheid.
De nieuwe kerndoelen zijn alleen anders georganiseerd en verdeeld over de drie domeinen Praktische kennis en vaardigheden, Ontwerpen en maken en De gedigitaliseerde wereld.
Hoort AI bij Digitale Geletterdheid?
Ja. Artificiële intelligentie is expliciet opgenomen in de nieuwe kerndoelen. Leerlingen moeten leren AI-systemen te herkennen en begrijpen en er verantwoord mee om te gaan.
Moet Digitale Geletterdheid een apart vak worden?
Nee. Scholen bepalen zelf hoe ze de kerndoelen in hun curriculum verwerken. Dat kan als zelfstandig vak, geïntegreerd in andere vakken of via een combinatie van beide.
Wanneer worden de nieuwe kerndoelen verplicht?
Volgens de huidige planning treden de nieuwe kerndoelen Digitale Geletterdheid op 1 augustus 2027 in werking. Scholen krijgen vervolgens een implementatieperiode tot augustus 2031.
Start in 2026/2027 met Digitale Geletterdheid
Digitale Geletterdheid is geen tijdelijk thema. Digitale technologie, sociale media, data en AI spelen een steeds grotere rol in het dagelijks leven, vervolgonderwijs en toekomstige werk van leerlingen.
Met de nieuwe kerndoelen ligt er nu een duidelijk kader voor wat leerlingen moeten kennen, kunnen en ervaren.
Daarom is schooljaar 2026/2027 een logisch moment om te starten.
Niet omdat de nieuwe kerndoelen al verplicht zijn, maar juist omdat scholen nu de tijd hebben om Digitale Geletterdheid zorgvuldig en structureel in hun onderwijs te verankeren.
GO21 helpt daarbij met een doorlopende leerlijn Digitale Geletterdheid voor verschillende onderwijsniveaus, digitaal lesmateriaal via Learnbeat en ondersteuning bij de implementatie.
Aan de slag met Digitale Geletterdheid in schooljaar 2026/2027? Bekijk het lesmateriaal Digitale Geletterdheid van GO21 of ontdek hoe GO21 scholen ondersteunt met Digitale Geletterdheid voor scholen.
